Gerewol Festivali

Batı Afrika’nın Sahel bölgesinde Nijer’in kuzeyinde yaşayan Wodaabe kabilesi; eskilerden kalma yaşam tarzlarını, kentsel etkilerin uzağında binlerce yıldır sürdürmeyi başaran bir topluluk.  

Dünyanın en güzel insanları olduklarına inanan bu kabilede makyaj yapmak, etnik kimliğin bir parçası ve aynı zamanda erkeklerin, kadınları etkilemek için kullandıkları bir yöntem; özellikle de yağmur mevsiminin bitişine işaret eden yıllık güzellik yarışmaları Gerewol Festivali’nde.

7 gün 7 gece süren bu festivalde; kabile erkekleri, kadın kılığına girip kendilerine eş arar ve bu süre içerisinde, farklı gruplardan kadınlarla bir araya gelip tanışma fırsatı bulurlar.

Geleneklerine büyük bir bağlılıkla sahip çıkan Wodaabe erkekleri, evlenmek için kadın güzelliğini anlamak zorundadır. Bu nedenle, festival boyunca erkekler; makyaj yapıp kadın kıyafetleri giyerek dans eder ve kadınları etkilemeye çalışırlar.

Sayıları 65 bini bulan Wodaabeler’de beşik kertmesi âdeti olsa da evlilik, onlar için büyük bir tabudur ve geleneklerine göre; kadın ve erkek, sosyal yaşamlarını çok eşli olarak sürdürebilir. Kabile erkekleri; eğer eşleri, kendisinden daha yakışıklı birinden çocuk sahibi olmak isterse buna izin vermekle yükümlüdür. Bu nedenle Gerewol, hem kadınlar hem de erkekler tarafından büyük bir fırsat olarak görülür.  

Wodaabe kabilesine göre mükemmel erkek

Gerewol festivalinde erkekler, belirli kriterlere göre seçilip beğenilirler. Buna göre Wodaabe kabilesinin genç üyeleri, “ideal erkek” tanımına girmek istiyorlarsa, bazı özelliklere sahip olmaları gerekir:

• Vücutları; uzun, zayıf ve kaslı olmalı.
• Giyimde kendine has bir stili olmalı ve iyi dans edebilmeli.
• Yaptığı makyajda ve giyiminde yaratıcı olmalı.
• Yüzü simetrik, gözleri büyük ve yuvarlak, burnu güzel ve uzun, dişleri ise beyaz olmalıdır.

Gerewol Festivali’ne hazırlık süreci

Dans

Wodaabeler, festival öncesi bir hazırlık sürecinden geçerler ve bu süre içerisinde; kabile erkekleri, tecrübelilerden dans dersleri alırlar. Bu danslar; erkeklerin fiziksel özelliklerini, postürlerini, ritim duygularını ve güzelliklerini ortaya çıkartan en büyük etmenlerdendir. Özellikle; yüzleriyle yaptıkları farklı mimikler, kadınlardan oldukça beğeni toplar. Örneğin, bir erkeğin gözünü sağa sola hareket ettirebilmesi az rastlanan ve takdir edilen bir yetenektir. Dudak titretme de yine kabile erkekleri tarafından tercih edilen yöntemlerden biridir.

Makyaj

Festival öncesinde tuvaletlerde saatlerini geçiren genç erkekler, Gerewol için ayna karşısında hazırlık yapar; alınlarını ortaya çıkaracak biçimde saçlarını keser ve her Wodaabe erkeğinin sahip olduğu el aynalarına bakarak yüzlerini boyarlar.

İlk olarak koyu renkli bölgelerini ön plana çıkarmak için yüzlerinin her tarafını sarı fondöten ile boyayan erkekler; daha sonra göz ve dudak çevrelerini, dişlerini ve göz aklarını daha beyaz göstermesi için siyah boya ile belirginleştirirler.

Alınlarına, burunlarına ve çenelerine çizdikleri düz beyaz çizgilerin yanı sıra yanaklarına; kabilelerini ve kampları temsil eden yuvarlak daireler ekleyen Wodaabe erkekleri; hazırlık süresince birbirlerinin makyaj malzemelerini kullanıp yardımlaşırlar.

Kıyafetler

Kabile erkeklerinin yüzleri, festival için hazırlandıktan sonra sıra, kıyafetlere gelir. Ayak bileklerine kadar uzanan elbiseler, nazardan korunmak için boyunlara asılan muskalar, baş sargılarının üzerine taktıkları deve kuşu tüyü, kolye ve haçlar; Wodaabeler’in, dans esnasında kendilerini göstermek için kullandığı en önemli aksesuar ve giysilerdendir.

Festival anı

Erkekler, Gerewol başladığında en hareketli bölgeyi seçip kadınların önünde dans ederek şarkı söylemeye başlarlar. Şarkı söylemenin iç güzelliklerini açığa çıkardığı ve bunun da onları kadınlar karşısında dayanılmaz kıldığı düşüncesi, Wodaabeler arasında oldukça yaygındır.

Birlikte görsel bir efekt yaratan her uzun boylu ve ince yapılı vücut; saç bantlarında bulunan tek devekuşu tüyünü, titreterek varlığını vurgular.

Kadınlar ise tercihlerini, algılanması zor bakışlar ve kol hareketleriyle belli ederler. Bu zoraki duran hareketler, alçak gönüllülüklerinin ve utanma duygularının bir göstergesi olarak karşılanır. Seçilmeyen erkekler ise, bir eş bulana dek gecenin sonuna kadar dans etmeyi sürdürürler.

Bir hafta süren bu festival, bazı kabile kadınları tarafından; âdeta erkeklerin güç sınırlarını zorlayan bir dayanıklılık testi olarak görülür ve bu, onların tercihlerini etkileyebilir.

Nijar’da yaşam

Kısa ve dengesiz süren yağış mevsiminin dışında hava sıcaklılığının 40-50 derecelerde seyrettiği Nijar’da; Wodaabeler, geçimlerini çobanlık yaparak sağlarlar. Zamanlarının çoğunu yeni otlak alanlar arayarak geçiren kabile erkekleri; yeni eşlerini de yanlarına alarak, bir sonraki Gerewol Festivali’ne kadar günlerini yollarda kamp kurarak geçirirler. 

Festivale katılım

Bağımsız gezginler için kolay bir bölge olmayan Nijer’i, bir operatör dâhilinde gezmeniz, en azından lojistik için bir turla anlaşmanız doğru olacaktır. Eylül ve ekim ayları arasında yapılan festival için çoğu tur; rehberlik, yemek ve transferleri içeren 7 ila 8 gün arasında değişen pek çok seçenek sunar. Size en uygun olan turu seçip Wodaabeler’in etnik ve kültürel yaşamını yakından inceleme ve Gewerol Festival’ini gözlemleme fırsatını yakalaybilirsiniz.