San Fermin Festivali

Her yıl Kuzey İspanya’nın Pamplona şehrinde, 6–14 Temmuz tarihleri arasında Pamplona ve Navarre’nin koruyucu meleği San Fermin onuruna bir festival düzenlenir. Festival kapsamında birçok etkinlik yapılmasına karşın en ünlüsü kırmızı tişörtlü gençlerin boğalarla birlikte dar sokaklarda koşmasıdır. Bu nedenle ülkemizde festival, San Fermin adıyla pek bilinmese de Boğa Koşusu Festivali denilince hemen hatırlanır.

Festival Tarihi

İlk defa orta çağ döneminde ticari fuar olarak başlayan San Fermin Festivali, bölgede yaşayan halkı bir araya getirmeyi amaçlamaktaydı. Köylüler bu sırada boğalarını kente getirip boğa güreşleri yapılana kadar burada bekletiyorlardı. Hayvanları ahırlarlara kapatmak için arkasından koşan insanlar, ilerleyen zamanlarda boğaların önünde koşmaya başlayınca bu gelenek şehirde festival hâline getirildi.

Festivaldeki aktiviteler

The Txupinazo

Şenlik, her yıl 6 Temmuz günü saat 12.00’da, Pamplona belediye binasının balkonundan bir belediye meclis üyesinin “Pamplonalılar! Yaşasın San Fermin!” sözleriyle birlikte havai fişek ateşlemesiyle başlar.

Plaza Ayuntamiento meydanında bulunan kalabalık, festivalin başlamasına şampanya patlatarak eşlik eder. Ve o dakikadan itibaren şehir kendini dokuz gün boyunca eğlenceye bırakır.

Boğa Koşusu

Pamplona sokaklarında kırmızı-beyaz giyinmiş binlerce insanın boğalarla birlikte yaklaşık 3 dk boyunca 825 metre uzunluktaki yolu koştuğunu düşünmeniz boğa koşusunu anlamanız için yeterli. 3 dk’lık bu adrenalin yüklü, tehlikeli koşu; sabah saat 08.00’de boğaların binlerce insanı önüne katarak koşmasıyla başlıyor ve dokuz gün boyunca her sabah tekrarlanıyor. Koşuya isteyen herkes katılabiliyor.

Festivalin en heyecanlı ve tehlikeli bölümü olan bu koşu için genellikle genç erkekler hevesli oluyor. Koşu esnasında isteğe bağlı olarak boğanın arkasında, yanında ya da önünde koşulabiliniyor. Zaten nerede koştuğunuzdan daha önemlisi, boğaların dikkatinin dağılmaması ve o anda kötü bir ruh hâline girmemesi. Bu tip bir durumda boğanın arkasında da koşsanız, boğa aniden arkasını dönüp size saldırabiliyor.

Yol boyunca keskin dönüşler de koşunun en tehlikeli kısımlarından; boğalar ve koşanlar sık sık düşüyor. Eğer şans sizden yana değilse böyle bir dönüş esnasında düşen ya da sendeleyen bir boğanın dikkatini çekme olasılığınız hiç de az değil. Bu nedenle çok dikkatli olunması gerekiyor. Düşme durumunda yapmanız gereken en önemli şey, yerden kalkmaya çalışmamanız. Zaten genelde boğalar yerde yatanların üzerinden atlayıp geçiyorlar. Ancak gene de dikkatli olmak gerek, çünkü kimi zaman boğalar panikle yerde yatanların üzerine basabiliyor, hatta üzerlerine düşebiliyorlar.

Koşu sırasında boğalara zarar vermek, vurmak ya da kuyruklarını çekmek kesinlikle yasak. Bu yasak aslında hayvanlardan çok insanları koruyor, çünkü kızdırılmış bir boğayı kontrol altına almak hiç kolay değil.

Koşu, boğaların arenaya doğru girmesiyle sona eriyor ve boğalar ahırlara kapatılıyorlar. Tüm boğaların ahıra girmesinden sonra, arenayı dolduran kişilerin üzerine sırayla boynuzları yumuşak süngerimsi bir maddeyle kaplanmış beş küçük boğa salınıyor. Bu boğaların yaşça ve fizikçe ufak olması başta avantaj olarak gözükse de daha çevik olmaları bu avantajı fazlasıyla kapatıyor. Boğaların boynuzları süngerimsi maddelerle sarılı olduğu için bu aktivite sırasında fazla yaralanan olmuyor.

Festivali yaşamak için illa ki boğa koşusunda yer almak gerekmiyor. Uzaktan izlemek de bir o kadar heyecanlı ve güzel. İsteyenler bunun için sabahın erken saatlerinde arenaya gidiyor ya da festival sokaklarından balkon kiralıyor.

Boğa Güreşi

San Fermin Festivali sırasında olan boğa güreşleri de şenliğin bir parçasıdır ve 18.30’da başlar. Pamplona’da birçok kişi için bu, günün başlaması anlamına gelir.
Her akşam saat 9’dan itibaren arenanın önündeki resmi bilet satış noktasından ertesi günkü güreş için indirimli fiyatlarla bilet alabilirsiniz. Resmi bilet satış noktasında sıraya girmek istemeyenlerse biletleri karaborsadan daha yüksek fiyatlara alabilirler.

Boğa güreşlerinde amaç, özel olarak yetiştirilmiş bir boğanın matadorla karşı karşıya getirilmesidir. Bu aktivite için matadorun çevik, refleks sahibi, ani kararlar verebilen ve elindeki pelerini ustaca kullanabilen biri olması gerekir. Güreşe çıkan boğada ise cesaret ve canlılık aranır. Saldırıya geçme, süratli hareket ve gözü peklik bir boğanın arena içerisinde ihtiyacı olduğu en önemli unsurlardır.

Boğa güreşleri “Plazas de toros” denilen çember şeklindeki arenalarda yapılır. Seyirciler, özel olarak yapılmış yüksek duvarlarla boğalardan korunurlar. Arenaya açılan üç kapı bulunur. Kapılardan biri matadorların, diğeri de boğaların girişi için kullanılır. Üçüncüsünden ise öldürülen hayvan dışarı çıkarılır.

Boğa güreşleri üç safhada gerçekleşir. İlk safhada Pikador denilen süvariler boğanın ilk saldırısını önlerler. İkinci safhada boğa saldırıya geçmesi için kışkırtılır; boğanın sırtına rengârenk kâğıtlarla süslü, üç dört çift sivri uçlu şişler saplanır. Böylece hayvan iyice kızmış olur. Son safha artık tamamen matadorun ustalığına bakar. Burada amaç, çeşitli oyunlar sergileyerek boğayı saf dışı etmektir. Elindeki kırmızı renkli pelerinini kullanarak boğanın başını aşağıya doğru eğdirmeye uğraşır. Çeşitli artistik hareketlerin sonunda kılıcı, boğayı öldürecek şekilde batırır ve boğa güreşi son bulur. Ancak boğa güreşlerinde yenen her zaman matador değildir. Kılıç kırılabilir ya da boğa, matadoru boynuzlayarak öldürebilir.

Txupinazo yani açılış töreninin tersine Pobre de mí’ çok  kalabalık olmaz. Bu nedenle genellikle kapanış törenlerinde çocuklar da bulunur. O gece herkes mum yakarak festivali, gelecek sene tekrar karşılamak üzere uğurlar. Ve şehir bu geceden itibaren yavaş yavaş eski rutinine dönmeye başlar.